14 μαθήματα ζωής, φιλοσοφίας και ηγεσίας του εφευρέτη της Apple, όπως συγκεντρώθηκαν από τον βιογράφο του
(μέρος 2 από 2)
Ομόρφυνε το πακέτο
«Μην πιστεύετε τα ψέματα. Ο,τι και να λένε οι άνθρωποι, στο τέλος κρίνουν το βιβλίο από το εξώφυλλο...». Το 1984, όταν δημιούργησε το Macintosh, είχε πάθει εμμονή με τη συσκευασία. Το ίδιο έγινε και με το iPod και με το iPhone. Πιστεύω ότι «όταν ανοίξεις το κουτί της συσκευασίας του προϊόντος σου, πρέπει όλο αυτό να μοιάζει με μια τελετουργία. Κάτι που δοξάζει το προϊόν, που σε κάνει να το σέβεσαι πιο πολύ».
Δεν ήταν απλώς θέμα εικόνας, μερικές φορές το πακέτο ήταν και θέμα οπτικής. Οταν έφτιαξε τον iMac, ένα ογκώδες κομπιούτερ γραφείου, σκέφτηκε πως αν έβαζε ένα χερούλι πάνω από την οθόνη, θα τον έκανε πιο φιλικό προς τον χρήστη. Οι άνθρωποι φοβούνταν ακόμη τους υπολογιστές, ένα χερούλι θα τους έκανε πιο διαχειρίσιμους, σκέφτηκε. Οι τεχνικοί διαμαρτυρήθηκαν. Δεν ασχολήθηκε, το έκανε. Επιασε.
Αναζήτησε την τελειότητα
Μια κλασική αμερικανική στιγμή. Ενας πατέρας στον κήπο του σπιτιού του μιλάει με τον γιο του. Θέλουν να βάψουν τον φράχτη. Του δίνει οδηγίες. Ο μικρός λέει πως θα το κάνει προσεκτικά, αλλά μόνο στα σημεία που φαίνεται ο φράχτης γιατί «κανείς δεν θα ξέρει ότι δεν είναι τέλειο». Ο πατέρας αντιδρά: «Λάθος. Θα το ξέρεις εσύ και αυτό αρκεί. Ενας πραγματικός τεχνίτης ποτέ δεν αφήνει κάτι στην τύχη. Αυτό είναι τέχνη». Ο μικρός ήταν ο Στιβ Τζομπς.
Αυτή η ιστορία προφανώς τον σημάδεψε και γι’ αυτό στην πορεία εξέλιξης κάθε προϊόντος ήταν ο ενοχλητικός τύπος που διέλυε τη δουλειά των άλλων. Οταν σχεδιαζόταν το πρώτο iPhone, έπειτα από μήνες δουλειάς, μπήκε στην ομάδα εργασίας και τους ανακοίνωσε πως «δεν κοιμήθηκα το βράδυ. Δεν μπορώ να ερωτευτώ το προϊόν. Θα το ξαναδουλέψουμε. Θα κοιμόμαστε εδώ, θα δουλέψουμε Σαββατοκύριακα, αργίες, Χριστούγεννα. Αν θέλετε, σας φέρνω ένα όπλο να αυτοκτονήσετε ή να με σκοτώσετε». Ολοι υπάκουσαν. Το ίδιο έγινε και για το iPad, και για το iPod, και για όλα τα iPhone. Το ίδιο έγινε και με το Macintosh, για το οποίο ανάγκασε τους σχεδιαστές να είναι τέλειο και εξωτερικά και εσωτερικά. «Μα τι νόημα έχει το εσωτερικό, κανείς δεν θα το ανοίξει, κανείς δεν θα ξέρει ότι δεν θα είναι τέλειο» του είπε κάποιος. Και άκουσε μια ιστορία για έναν φράχτη.
Να ανέχεσαι μόνο παίκτες υψηλού επιπέδου
Ο Στιβ Τζομπς είχε μια θεωρία. Σε ελεύθερη μετάφραση μπορεί να αποδοθεί ως «η έκρηξη του ανόητου». Ελεγε πως δεν ανέχεται να είναι με μέτριους ή κακούς συμπαίκτες. Και πως όσοι φέρονται ευγενικά σε μέτριους υπαλλήλους, δεν είναι καλοί αλλά υποκριτές, καθώς έτσι τους επιβραβεύουν να συνεχίσουν τη μετριότητά τους.
Ετσι δικαιολογούσε την αγένειά του. Φώναζε, έβριζε, κλωτσούσε γραφεία. «Μάλλον υπάρχει και άλλος τρόπος» φιλοσοφούσε. «Ισως σε ένα κλαμπ κυρίων όπου όλοι φοράνε γραβάτες, πίνουν τσάι και μιλούν χαμηλόφωνα μεταξύ τους ή δεν μιλούν καθόλου. Αλλά εγώ δεν είμαι σε αυτό το κλαμπ». Γι’ αυτό θεωρούσε πως «αν οι υπάλληλοί σου είναι πραγματικά καλοί, δεν χρειάζεται να τους φέρεσαι καλά. Αν δεν το ανέχονταν, θα μπορούσαν να πάνε αλλού. Αλλά και αυτοί ξέρουν πώς γίνονται οι σωστές δουλειές».
Κάνε από κοντά τις συναντήσεις σου
Είναι δυνατόν ένας από τους ανθρώπους που συνετέλεσαν στο να συμπιεστεί η πληροφορία, η επικοινωνία, η επαφή και η συνομιλία στην οθόνη ενός κινητού, να μισεί τις συζητήσεις μέσω υπολογιστών; Κι όμως είναι. Ο Στιβ Τζομπς απέφευγε τις ηλεκτρονικές συνομιλίες. Θεωρούσε πως η επαφή με τον άλλον, ο συγχρωτισμός, η παρατήρηση, ακόμη και μια τυπική απάντηση στην ερώτηση «Τι κάνεις;» μπορεί να είναι πιθανή έμπνευση. Γι’ αυτό και σχεδίασε το κτίριο της Pixar έτσι ώστε όλοι να περνούν αναγκαστικά από ένα μεγάλο αίθριο στο οποίο υπήρχε η δυνατότητα για κουβέντα. Οχι για διασκέδαση, αλλά για αποδοτικότερη εργασία μεταμφιεσμένη σε διασκέδαση. Και επίσης μισούσε τις παρουσιάσεις. «Οσοι δεν έχουν ιδέα τι θέλουν να πουν, μιλούν μέσω PowerPoint και οθόνης. Αν έχεις κάτι να πεις, απλώς μίλα...».
Γνώρισε τις λεπτομέρειες. Και όχι μόνο αυτές
Ο θεός κρύβεται πράγματι στις λεπτομέρειες. Αλλά όχι μόνο σε αυτές. Ο Τζομπς, όπως τον περιγράφουν όσοι δούλεψαν μαζί του, είχε μια σπάνια ιδιότητα. Εκτός από γνώστης της ποιότητας της βίδας που ένωνε το εσωτερικό ενός Μac, την ίδια στιγμή μπορούσε να καταστρώσει μια στρατηγική με προοπτική δεκαετίας. Μιλούσε για το ντιζάιν ενός καταστήματος στη Νέα Υόρκη και την ίδια στιγμή για τον τρόπο με τον οποίο θα αποθηκεύονται τα αρχεία στο μέλλον. Με πιο απλά λόγια, ήταν ένας μανιακός εργασιομανής.
Συνδύασε τις επιστήμες
Ενα από τα μεγαλύτερα ταλέντα του Τζομπς ήταν ότι δεν είχε ένα μεγάλο ταλέντο. «Μου άρεσαν οι ανθρωπιστικές επιστήμες. Αλλά μου άρεσαν και τα ηλεκτρονικά. Ενιωθα περίεργα που δεν είχα μια εξειδίκευση, ένιωθα μειονεκτικά. Μέχρι που το έκανα πλεονέκτημα». Υπήρχαν πολύ πιο ταλαντούχοι άνθρωποι στην τεχνολογία από αυτόν. Ο συνεργάτης του Στιβ Βόζνιακ, ο ανταγωνιστής του Μπιλ Γκέιτς. Σίγουρα υπήρχαν και καλύτεροι από αυτόν στις ανθρωπιστικές επιστήμες και στο ντιζάιν. Λίγοι, όμως, μπορούσαν να τα συνδυάσουν και να μιλήσουν για ποίηση, διακόπτοντας την απαγγελία για να πουν μια τεχνική λεπτομέρεια για έναν επεξεργαστή.
Μείνετε αχόρταγοι, μείνετε τρελαμένοι
Τον Ιούνιο του 2005 οι απόφοιτοι του Στάνφορντ βίωσαν μια σπάνια εμπειρία: Ακουσαν τον Στιβ Τζομπς να τους διηγείται τη ζωή του. Και όλα όσα έμαθε από αυτήν. Το τελευταίο απόσπασμα έχει μείνει θρυλικό: «Οταν ήμουν νέος, πριν από τα κινητά και το Internet, υπήρχε μια έκδοση που λεγόταν “Ο κατάλογος όλης της Γης”, που υπήρξε μία από τις βίβλους της γενιάς μου. Την εξέδιδε ένας τύπος που λεγόταν Στιούαρτ Μπραντ, ο οποίος ζούσε εδώ κοντά, στο Menlo Park. Ηταν τα τέλη της δεκαετίας του ’60, πριν από τους προσωπικούς υπολογιστές, και η έκδοση γινόταν με γραφομηχανές, ψαλίδια και φωτογραφικές μηχανές Polaroid. Ηταν ένα είδος έντυπου Google, 35 χρόνια προτού βγει το Google: ήταν ιδεαλιστικό, γεμάτο γνώσεις και ωραία εργαλεία. Ο Στιούαρτ και οι συνεργάτες του έβγαλαν αρκετά τεύχη του “Καταλόγου όλης της Γης” και όταν φάνηκε πως η εποχή του πέρασε, έβγαλαν ένα τελευταίο τεύχος. Είχαμε φτάσει στα μέσα της δεκαετίας του ’70 και ήμουν στην ηλικία σας.
Στο οπισθόφυλλο του τελευταίου τεύχους υπήρχε μια φωτογραφία ενός αγροτικού δρόμου την αυγή. Ηταν ένας δρόμος του είδους που κάποτε θα βρεθείτε να κάνετε οτοστόπ, αν είστε αρκετά περιπετειώδεις. Από κάτω έγραφε: “Mείνετε αχόρταγοι· μείνετε τρελαμένοι”. Ηταν το αποχαιρετιστήριο μήνυμα της έκδοσης λίγο πριν από το κλείσιμο.
Λοιπόν:
Μείνετε αχόρταγοι, μείνετε τρελαμένοι. Πάντα ευχόμουν αυτό για τον εαυτό μου. Και τώρα, καθώς αποφοιτάτε και ετοιμάζεστε για κάτι καινούργιο, το εύχομαι και για εσάς: Μείνετε αχόρταγοι. Μείνετε τρελαμένοι.
*Η επίσημη βιογραφία του Στιβ Τζομπς από τον Γουόλτερ Αϊζακσον κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός (Μετάφραση: Γ. Μπαρουξής, Σ. Παχή, Χ. Καψάλης). Στοιχεία του άρθρου προέρχονται από δημοσίευση του βιογράφου στο Harvard Business Review.
