14 μαθήματα ζωής, φιλοσοφίας και ηγεσίας του εφευρέτη της Apple, όπως συγκεντρώθηκαν από τον βιογράφο του
(μέρος 1 από 2)
Συγκεντρώσου
Ενας λευκός πίνακας. Ο Στιβ Τζομπς λάτρευε τους λευκούς πίνακες, τις άδειες επιφάνειες, οτιδήποτε κενό. Τον έκαναν να νιώθει πως έχει τον έλεγχο της κατάστασης. Σε έναν λευκό πίνακα, το 1997, τράβηξε δύο γραμμές. Στη μία έγραψε «Καταναλωτής» και στην άλλη «Επαγγελματίας». Και με τη χαρακτηριστική αγένειά του, είπε στους συνεργάτες του: «Συγκεντρωθείτε».
Ηταν η εποχή που η Apple προσπαθούσε να μπει ξανά στην αγορά και οι υπάλληλοί του τον βομβάρδιζαν καθημερινά με δεκάδες διαφορετικές ιδέες νέων επαναστατικών προϊόντων. «Τίποτε απ’ όλα αυτά, μην μπλέκεστε, δεν θέλω να ακούσω τίποτε άλλο. Θέλω τέσσερις εξαιρετικούς υπολογιστές και μόνο. Συγκεντρωθείτε».
Το να αποφασίσεις τι να μην κάνεις είναι εξίσου σημαντικό με το τι θα αποφασίσεις να κάνεις. Αυτό ήταν ένα από τα βασικά του μότο. Και όταν αργότερα ζητούσε από τους υπαλλήλους του «δέκα ιδέες που πρέπει να πραγματοποιήσουμε», άκουγε εκατοντάδες, τις κατέγραφε (σε έναν λευκό πίνακα), ξεχώριζε τις δέκα και μετά έσβηνε τις επτά. «Αυτές τις τρεις θα κάνουμε. Συγκεντρωθείτε». Ολα αυτά τα πασπάλιζε με ψήγματα της ζεν κουλτούρας που είχε αποκτήσει την εποχή που ήταν ένας περιπλανώμενος φοιτητής χωρίς αντικείμενο και ταξίδευε στην Ινδία πειραματιζόμενος.
Απλοποίησε
«Η απλοποίηση είναι η απόλυτη επιτήδευση». Πρόκειται για μια από τις αγαπημένες του φράσεις, την οποία εμπέδωσε στο Aspen Institute τη δεκαετία του ’70, όταν παρακολούθησε ένα σεμινάριο ντιζάιν σε ένα κτίριο της σχολής Μπαουχάους με ελάχιστες περιττές αρχιτεκτονικές γραμμές.
Πάνω-κάτω την ίδια εποχή, ενώ ως φοιτητής έφτιαχνε κωδικούς για παιχνίδια Atari, έλεγε πως «όταν γράφεις οδηγίες για ένα παιχνίδι πρέπει να είναι τόσο απλές, που ένας μαστουρωμένος πρωτοετής φοιτητής μπορεί να τις καταλάβει». Πράγματι, οι οδηγίες ήταν σχεδόν κωμικά απλές: «Ξεκινήστε να παίζετε. Σκοτώστε τους αντιπάλους».
Θεωρούσε πως η απλοποίηση έρχεται από την κατάκτηση και όχι από την αποφυγή της πολυπλοκότητας. Εξηγούσε πως μόνο όταν καταφέρεις να φτάσεις πολύ βαθιά στην κατανόηση του αντικειμένου σου, μπορείς να κάνεις το προϊόν να φαίνεται απλό και όχι περίπλοκο και άρα ανταγωνιστικό προς το κοινό.
Ανάλαβε την ευθύνη μέχρι τέλους
Η φράση control freak είναι προφανώς λίγη για να περιγράψει την τελειομανία του Στιβ Τζομπς. Φώναζε, πίεζε, είχε έμμονες ιδέες, ενοχλούσε. Ηθελε να ξεχωρίζει, αλλά όχι με κραυγαλέο τρόπο, προτιμούσε την υπόγεια επιβολή. Αυτός ήταν ο λόγος για τον οποίο το λογισμικό της Apple δεν μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε καμία άλλη συσκευή που δεν έβγαινε από την παραγωγή της εταιρείας. Αρχικά αυτό έμοιαζε πολύ προκλητικό για να εφαρμοστεί. Ο Τζομπς, όμως, είχε από την αρχή ένα όραμα: ένα οικοσύστημα της Apple που θα έμοιαζε τόσο οικείο και ήρεμο όπως μια βόλτα στους κήπους Ζεν της Ιαπωνίας. Ηθελε μια εμπειρία που δεν θα μολύνεται από οτιδήποτε εξωτερικό. Στην αρχή έμοιαζε μια αλαζονική κίνηση. Ανέλαβε την ευθύνη και την έκανε πραγματικότητα.
Κανιβάλισε τον εαυτό σου
«Αν δεν κανιβαλίσουμε εγκαίρως τον εαυτό μας, τότε κάποιος άλλος θα το κάνει». Η Αpple δεν είχε πάντα πρώτη τις ιδέες. Ο Στιβ Τζομπς μπορεί να το νόμιζε, να το ήθελε, αλλά δεν ήταν καλύτερος απ’ όλους. Αυτό που πίστευε, όμως, είναι πως όταν μένεις πίσω σε κάτι, πρέπει να αντεπιτεθείς κάνοντας πέντε βήματα μπροστά. Ακόμη και αν χρειαστεί να καταστρέψεις ένα κομμάτι του εαυτού σου.
Για παράδειγμα, το iTunes δημιουργήθηκε την εποχή που η Apple είχε μείνει πίσω σε σχέση με την τεχνολογία των PC στο θέμα της μουσικής. Αντί να υπομείνει την ήττα, δημιούργησε ένα περιβάλλον βολικό για χρήστες, το iPod. Και όταν αυτό κινδύνεψε από τον ανταγωνισμό, επιτέθηκε ο ίδιος στο προϊόν του, δημιουργώντας το iPhone, το οποίο «εξαφάνισε» το iPod. Καμία νίκη δεν έρχεται χωρίς τίμημα.
Πρώτα τα προϊόντα, μετά τα κέρδη
Σε έναν από τους αγαπημένους του λευκούς πίνακες έγραφε με μεγάλα γράμματα «Μη συμβιβάζεσαι». Ηταν οι αρχές της δεκαετίας του ’80, η εποχή που η Apple βρισκόταν στον πρώτο δημιουργικό της οργασμό. Τότε που έλεγε πως ήθελε να φτιάξει «παρανοϊκά καλά» προϊόντα. Οι πρώτες αντιδράσεις ήρθαν από το λογιστήριο της εταιρείας για τους παραφουσκωμένους προϋπολογισμούς. Τους αγνόησε. «Μη σας νοιάζει το κόστος, θέλω το καλύτερο δυνατό προϊόν όσο και να στοιχίσει» έλεγε. Στις παραισθήσεις (;) μεγαλείου του, φώναζε με ποιητικό τρόπο πως ο υπολογιστής που θα δημιουργήσουν θα πρέπει να κάνει ένα «βαθούλωμα στο σύμπαν».
Σύντομα, όμως, οι αριθμοί κέρδισαν και η εταιρεία του τον εκπαραθύρωσε. Ο λόγος ήταν τα έξοδα. Ο Τζον Σκάλεϊ, υπεύθυνος μάρκετινγκ και πωλήσεων τον οποίο ο ίδιος έκανε μέτοχο, έστρεψε εναντίον του το συμβούλιο και για ένα διάστημα αποχώρησε από την Apple. Οταν επέστρεψε θριαμβευτής και νίκησε και τους αριθμούς, έλεγε: «Ξέρω γιατί οι επιχειρήσεις παρακμάζουν. Φτιάχνουν ένα καλό προϊόν και μετά μπλέκονται οι άνθρωποι των πωλήσεων. Ζητούν περισσότερες πωλήσεις και λιγότερα έξοδα. Ερχεται η φτήνια, το προϊόν πέφτει. Το προϊόν, όμως, είναι τα πάντα. Οι αριθμοί ακολουθούν».
Μην πιστεύεις τις έρευνες
Λίγο καιρό αφότου είχε τροφοδοτήσει την Αμερική με αυτοκίνητα, ο Χένρι Φορντ είχε πει: «Αν ρωτούσα τους πελάτες μου τι ήθελαν προτού το φτιάξω, θα μου έλεγαν “ένα πιο γρήγορο άλογο”». Προφανώς και ήταν από τις αγαπημένες ατάκες του Στιβ Τζομπς. Οταν τον ρωτούσαν αν ήθελε να κάνουν μια έρευνα αγοράς, απαντούσε: «Οχι, γιατί η αγορά δεν ξέρει τι θέλει. Εμείς θα τους δείξουμε τι θέλουμε να αγοράσουν».
Θεωρούσε πως υπήρχε διαφορά μεταξύ του να σέβεσαι τον πελάτη και να τον υπηρετείς πιστά. «Ο σκοπός μας είναι να γράψουμε κάτι που δεν είναι γραμμένο στη σελίδα της Ιστορίας» έλεγε. Και ασφαλώς έβαζε και λίγη Ινδία στην κατήχηση: «Οι άνθρωποι στην Ινδία δεν μιλάνε για ευφυΐα και διάνοια, αλλά για διαίσθηση, για ένστικτο. Μάλλον πρέπει να χρησιμοποιούμε περισσότερο τη διαίσθησή μας...». Η μοναδική έρευνα αγοράς που εμπιστευόταν ήταν ο εαυτός του. «Οταν δημιουργείς κάτι για τον εαυτό σου, θέλεις να είναι το καλύτερο. Γιατί να ρωτάς τους άλλους;».
Φτιάξε τη δική σου πραγματικότητα
Η ιστορία ξεκίνησε σε ένα γκαράζ. Στην αρχή της καριέρας του ο Στιβ Τζομπς αποφάσισε να δημιουργήσει με τον φίλο του και συνιδρυτή της Apple, Στιβ Βόζνιακ, ένα παιχνίδι για την Atari το οποίο λεγόταν Breakout. Ο Βόζνιακ, ο οποίος ήταν το πρακτικό μυαλό της ομάδας, ανακοίνωσε πως θα του έπαιρνε μήνες για να γράψει τον κωδικό. Ο Τζομπς τον κοίταξε σοβαρά και του είπε: «Σε τέσσερις ημέρες θα το έχουμε». Σε τέσσερα άγρυπνα μερόνυχτα το είχαν.
Η πίεση, θεωρούσε ο Τζομπς, δεν ήταν για όλους. Κάποιοι άντεχαν, κάποιοι όχι. Απλώς όσοι δεν άντεχαν δεν δούλευαν μαζί του. Μια μέρα ο Τζομπς πήγε στο γραφείο του Λάρι Κένιον, του τεχνικού που έφτιαχνε το λειτουργικό του Macintosh. Ο Τζομπς τού γκρίνιαξε ότι κάνει πολλή ώρα για να ανοίξει και του ζήτησε να μειώσει τον χρόνο κατά δέκα δευτερόλεπτα. Ο Κένιον επιχειρηματολόγησε με τεχνικές λεπτομέρειες τις οποίες ο Τζομπς διέκοψε: «Αν μπορούσες να σώσεις τη ζωή ενός ανθρώπου, δεν θα μείωνες τον χρόνο;» τον ρώτησε. Ο τεχνικός τού απάντησε πως σε αυτή την περίπτωση θα το έκανε. Πήγε σε έναν λευκό πίνακα και έκανε μια πρόχειρη εξίσωση: Αν 5 εκατομμύρια άνθρωποι χρησιμοποιούσαν τον Mac και έπαιρνε 10 δευτερόλεπτα έξτρα για να ανοίξει, θα χάνονταν 300 εκατομμύρια ώρες τη χρονιά. «Ωρες από τις ζωές των ανθρώπων». Λίγες ημέρες μετά, ο χρόνος είχε μειωθεί κατά 28 δευτερόλεπτα.
